پسماند بیمارستانی

خطرات زیست محیطی پسماندهای بیمارستانی چیست؟

پسماند بیمارستانی به کلیه پسماندهای عفونی و زیان xadآور ناشی از بیمارستان ها، مراکز بهداشتی، درمانی، آزمایشگاه های تشخیص طبی و مراکز مشابه گفته می xadشود که به دلیل بالا بودن دستکم یکی از خواص خطرناک از قبیل سمی بودن، بیماری xadزایی، قابلیت انفجار یا اشتعال، خورندگی و مشابه آن، به مراقبت ویژه (مدیریت خاص) نیاز دارند.پسماندهای بیمارستانی احتمال آلوده شدن با میکروب و در نتیجه خطرناک شدن را دارند بنابراین هیچ یک از پسماندهای بیمارستانی عادی تلقی نمی شوند و حتی بخشی از آن جزو پسماند ویژه قرار می xadگیرد. و برای مدیریت پسماندهای عفونی نمی توان با آن مشابه سایر پسماندهای بیمارستانی برخورد کرد و لازم است برای مدیریت آن تدابیر خاصی در نظر گرفته شود.براساس آمارهای جهانی بین 10 تا 52 درصد زباله های بیمارستانی عفونی هستند. زباله هایی که بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت بسیار خطرناک هستند و حتی در صورت بازیافت نیز ممکن است باعث انتقال بیماری های واگیردار شوند. بر اساس آمارها حدود ۲۱ میلیون نفر دچار هپاتیت «ب»، دو میلیون نفر هپاتیت «سی» و حدود ۲۶۰ هزار بیمار دچار HIV در جهان، بر اثر برخورد سهوی با زباله های عفونی بیمار شده اند.

روزانه چقدر پسماند بیمارستانی تولید و چگونه دفع می شوند؟

براساس برآورد جهانی در کشورهای در حال توسعه، 80 درصد پسماندهای بهداشتی را می xadتوان پسماند عادی در نظر گرفت و بهشیوه عادی و شهری با آن رفتار نمود. 15 درصد پسماندهای پاتولوژیک و عفونی، 1 درصد پسماندهای تیز و برنده، 3 درصدپسماندهای شیمیایی و یا دارویی و کمتر از 1 درصد نیز پسماندهایی مانند رادیواکتیو یا سیتوستاتیک، دماسنج های شکسته و ... را تشکیل می xadدهند.

طبق پژوهش دکتر سیمین کاظمی، وضعیت پسماند بیمارستانی در ایران به گونهxad ای است که در 72.2 درصد سرانه تولید پسماند بیشتر از استانداردهای سازمان بهداشت جهانی است و از آن مهمتر و خطرناک تر سرانه تولید پسماند عفونی است که در 90 درصد مناطق کشور بیشتر از استانداردهای جهانی است.

خسرو صادق نیت، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت میxad گوید: کل پسماند تولیدی در بیمارستانهای تهران حدود 100 تن در روز است که حدود 30 درصد آن را پسماند عفونی و تیز و برنده تشکیل میدهد. درحال حاضر ۹۰ درصد بیمارستان های کشور به دستگاه های غیرسوز بی خطر مجهز شدهxad اند تا با پاکسازی پسماندهای عفونی بیمارستان xadها، از خطرهای احتمالی جلوگیری شود و ۱۵۰ بیمارستان در شهر تهران، با بهره مندی از این دستگاه ها، در این امر در فعال هستند. به هیچ وجه اجازه مخلوط شدن پسماند بیمارستانی با پسماند عادی را نمی xadدهیم و اطمینان می xadدهیم که در شرایط حاضر در کشور جداسازی پسماند بیمارستانی از سایر پسماندها صورت می گیرد و در هیچ جا پسماند بیمارستانی با پسماندهای عادی مخلوط نمیxad شود.

تمام واحدهای درمانی، آزمایشگاهی و مطبها نیز ملزم به عقد قرارداد با پیمانکار مجاز برای مدیریت پسماندهای عفونی و بیمارستانی هستند. و در صورت عدم قرارداد واحدهای درمانی، آزمایشگاهی و پزشکان برای مدیریت پسماندهای عفونی برابر قانون با آنها برخورد خواهد شد.

بهترین شیوه دفع پسماندهای بیمارستانی کدام است؟

در حال حاضر چند روش برای امحای زبالههای بیمارستانی وجود دارد. یا باید در درون بیمارستانها گندزدایی شده و بیخطر شود. مانند سیستمهای اتو کلاو، گندزدایی شیمیایی و هیدرو کلاو و... یا باید درست بستهبندی شود و با یک سیستم جمعآوری بهداشتی به سیستم مرکزی برده شود و در آنجا سوزانده یا دفع بهداشتی شود. (کپسولیشن یا تثبیت)اتوکلاو، هیدروکلاو و دستگاه حرارت خشک از جمله دستگاههای بیxad خطرساز با دمای پایین (غیرسوز) هستند که در سالهای اخیر کاربرد زیادی برای تصفیه پسماندهای بیمارستانی پیدا کرده اند. سیستم های حرارتی غیرسوز در کشورهای پیشرفته به عنوان روشی متداول برای امحای پسماندهای عفونی پذیرفته شده است.

البته دکتر ابوالفضل ابراهیمی، مدیرعامل سازمان بازیافت شهرداری تهران معتقد است با بررسی های به عمل آمده برای کلانشهری مثل تهران با داشتن 158 بیمارستان و بیش از 7 هزار واحد درمانی دیگر (اعم از مطب، داروخانه، آزمایشگاه، تزریقات، درمانگاه، بیمارستان، رادیولوژی و...) ، سیستم اتوکلاو به هیچ وجه به لحاظ بهداشتی پاسخگو و از جهت اقتصادی نیز مقرون به صرفه نیست: « اکثر بیمارستانهای ماگنجایش تعبیه چنین سیستمی را در درون خود ندارند و به علت پراکندگی نظارت برعملکرد بسیار مشکل است. از سوی دیگر در همه بیمارستانها متخصصان کار با دستگاههای اتوکلاوها وجود ندارد. در حال حاضر برای استریل کردن لوازم پزشکی با اتوکلاو مشکل داریم چه رسد به اتوکلاو ۵۰ تا ۱۰۰ تن زباله عفونی و بهداشتی. از طرفی همه زبالههای بیمارستانی قابلیت استریل شدن در اتوکلاو را ندارند. اندامهای انسان، زبالههای عفونی، داروهای فاسد شده امکان قرار گرفتن در اتو کلاو را ندارند زیرا گازهایی تولید میکنند که تمام بیمارستان را مسموم میکند.»

بیxad خطرسازی پسماندهای عفونی و تیز و برنده توسط مراکز عمده تولید کننده پسماند پزشکی ویژه مانند بیمارستانxad ها باید در محل تولید انجام شود تا مخاطرات ناشی از حمل و نقل و هزینه xadهای مربوطه به حداقل برسد.

سایر مراکز تولید پسماند پزشکی ویژه اعم از درمانگاه ها، مراکز بهداشت، آزمایشگاه ها و... نیز می xadتوانند در سایت های منطقه xadای یا مرکزی، زباله تولیدی را بیxad خطر کرده یا از امکانات بی xadخطرساز بیمارستانxad های مجاور استفاده کنند.

مرگ بارترین فجایع زیست محیطی یک قرن اخیر...